Sinh viên thất nghiệp: Hậu quả của sự thiếu định hướng

0
Chỉnh sửa gần nhất

Không có sự định hướng rõ ràng từ sớm, đi theo trào lưu xã hội là một trọng những nguyên nhân khiến rất nhiều sinh viên sau khi ra trường bị thất nghiệp.

Một khảo sát gần đây của Trường ĐH KHXH&NV – ĐHQGHN cho biết: Trong số gần 3.000 sinh viên đã tốt nghiệp được hỏi có tới 58,2% SV tốt nghiệp không biết xin việc ở đâu, 42% không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng, 27% không xin được việc vì lý do ngành học không phù hợp với thị trường, thậm chí có 18% SV không tìm được việc vì nhà tuyển dụng không biết đến ngành đào tạo.

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, một bộ phận lớn SV sau khi đã đi gần hết quá trình đào tạo trong trường đại học, chuẩn bị bước vào môi trường lao động nghề nghiệp, nhưng họ lại thiếu một định hướng đầy đủ và cụ thể cho nghề nghiệp của mình – mà đó, mới là điều cần thiết nhất để xin được việc làm. Nhiều sinh viên học ngành được đánh giá cao, tốt nghiệp với tấm bằng tốt nhưng vẫn thất nghiệp, họ không tìm được những công việc như mình được đào tạo trong trường hoặc không được nhận vì không đạt trình độ…

Sinh viên thất nghiệp: Hậu quả của sự thiếu định hướng

Nhà tuyển dụng thờ ơ với SV mới ra trường

Có thể thấy rõ ràng một thực tế rằng đa số SV hiện nay đều chưa có một định hướng cụ thể nào cho nghề nghiệp của họ sau khi tốt nghiệp, và không có nhiều thông tin về hệ thống nghề gắn với định hướng đó, họ thậm chí còn không biết ngành mình học thích hợp với những công việc nào sau khi ra trường. Ngay từ khi lựa chọn ngành học và trong quá trình học không ai nói cho họ biết về các công việc có thể phát huy được kiến thức của ngành mình học. Việc SV theo học chuyên môn hiện tại của mình đôi khi xuất phát từ một điều ngẫu nhiên, từ kinh nghiệm gia đình, bè bạn hoặc chỉ vì nhu cầu “có bằng đại học”.

Cũng vì lý do đơn giản đó mà nhà tuyển dụng thường rất thờ ơ với SV mới ra trường. Điều này cũng là dễ hiểu vì theo một thống kê, có đến 94% SV mới ra trường khi đi làm cần được đào tạo lại để đáp ứng nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp. Nhiều SV còn chưa xác định được mục tiêu nghề nghiệp của mình, còn mơ hồ với năng lực và khả năng của mình cũng như không biết bản thân có phù hợp với nghề đã chọn nữa hay không thì làm sao có thể thuyết phục nhà tuyển dụng.

Ngoài ra, những điểm yếu “biết rồi khổ lắm nói mãi” của các tân cử nhân là khả năng ngoại ngữ, tin học và kỹ năng sử dụng các thiết bị văn phòng còn rất yếu kém. Có lẽ xuất phát từ việc không biết ngành mình học ra trường sẽ làm những công việc gì mà các SV thường ít để tâm đến những điều tưởng chừng rất nhỏ này. Thậm chí khi đã được nhận vào thử việc, nhiều SV vẫn còn lúng túng khi phải sử dụng những thiết bị như máy in, máy fax, máy photocopy… và điều này thường gây khó chịu cho nhà tuyển dụng. Họ cho rằng phải mất nhiều thời gian để đào tạo lại SV tốt nghiệp từ những kỹ năng cơ bản như soạn thảo văn bản, gửi email cho đến giao tiếp, tác phong làm việc. Vì thế, họ thường tuyển chọn những người đã có kinh nghiệm làm việc để bắt tay ngay vào công việc. Điều này trực tiếp làm giảm đi cơ hội có được việc làm cho các SV khi mới tốt nghiệp ra trường.

Sinh viên thiếu sự định hướng trong công việc

Theo một khảo sát mới nhất tại Trường đại học Bách khoa TP.HCM về công tác hướng nghiệp cho sinh viên: có 52,6% sinh viên năm cuối chưa có kế hoạch tìm việc cho mình; 46,3% sinh viên hiện nay chưa có ý định tự trau dồi về nghề nghiệp; 44,8% sinh viên không hình dung về nghề nghiệp của mình sau năm năm. Trên 80% sinh viên tự nhận rằng kỹ năng xin việc dưới mức trung bình.

Tiếp xúc với nhiều bạn sinh viên, ta nhận thấy có không ít bạn sinh viên hiện nay đang coi nhẹ việc định hướng nghề nghiệp, tức là họ vẫn chưa hiểu và trả lời được một số câu hỏi cụ thể như: sau khi tốt nghiệp thì tôi sẽ làm được gì? Làm thế nào để có một công việc phù hợp? Kiến thức được học có thật sự cần thiết hay không?… Các bạn đa phần không chịu nắm bắt và tìm hiểu xu thế phát triển, nhân lực trong những năm tới, xem những ngành nào sẽ có cơ hội phát triển.

Tham khảo thêm:

Ngành nghề nào dự đoán sẽ dễ xin việc trong 4 năm tới ở Việt Nam?

Học nghề gì cho nam giới tìm được việc làm lương cao?

Con gái nên học ngành gì để dễ xin việc lương cao?

Bà Phạm Thị Mỹ Lệ, giám đốc Công ty tư vấn nguồn nhân lực L&A, nhận định: “Công tác hướng nghiệp cho sinh viên hiện nay chưa được chú trọng đúng tầm, nên việc sinh viên sau khi tốt nghiệp mất phương hướng về nghề nghiệp là điều dễ hiểu, hai đặc điểm có thể nhận thấy rõ nhất là phần lớn ứng viên không tự tin về bản thân và kỹ năng xin việc dưới trung bình”.

Những mặt yếu kém của sinh viên tốt nghiệp thường là: kiến thức lý thuyết tạm được nhưng tay nghề thực tế yếu, thiếu khả năng tổng hợp, không biết vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề có tính hệ thống, không biết cách làm việc tập thể theo nhóm, thiếu khả năng quản lý, tổ chức công việc…

Định hướng thế nào cho đúng?

Từ thực tế trên cho thấy điều cấp bách hiện nay là thay đổi hệ thống, phương pháp, nội dung giáo dục cũng như định hướng một cách cụ thể những kỹ năng, kiến thức nghề nghiệp cho SV. Làm thế nào SV không còn mơ hồ khi nghĩ “ngành học của mình ra trường sẽ làm công việc gì” hay “công việc ấy đòi hỏi những kỹ năng cụ thể nào”.

Có thể thấy hiện nay các chương trình đào tạo tại các trường đại học chủ yếu mang tính hàn lâm, rập khuôn một chiều, ít gợi mở tính sáng tạo cho người học, quá trình giáo dục thiếu chủ động. Ở các nước có nền giáo dục tiên tiến, sinh viên học đến đâu sẽ được thực hành ngay đến đó, nên sẽ nhớ rất lâu. Nhiều vấn đề thay vì phải giảng giải lý thuyết như ở Việt Nam,  thì sinh viên nước ngoài được thực hành ngay. Mỗi khi thực tập, sinh viên được đến các công ty và thực hành ngay tại đó, vì thế kỹ năng làm việc của sinh viên được hình thành ngay từ khi bắt đầu vào học tại trường.

Ở Việt Nam, chương trình cử nhân trung bình phải mất 4 năm, tách bạch giữa học và hành. Trong 3,5 năm đầu của khóa học, sinh viên được học “nhồi nhét” kiến thức, chỉ còn một kỳ cuối của khóa học là được dành cho cả chương trình thực tập và làm đề án tốt nghiệp. Nội dung chương trình thực tập ngắn, lại rất sơ sài, nên cuối cùng, sau 4 năm học, sinh viên chỉ có kiến thức lý thuyết “nhồi nhét”, còn kỹ năng làm việc được trang bị rất ít, hoặc thậm chí không có. Và hậu quả là đào tạo ra nguồn nhân lực thụ động, với kiến thức cái gì cũng biết nhưng biết không đến nơi đến chốn. Vì thế hãy thay đổi phương pháp giáo dục, tăng tính chủ động của người học là điều cần kíp nhất.

Thêm vào đó, để SV ra trường nhanh chóng tìm được việc làm phù hợp cần trang bị ngay cho họ những kỹ năng mềm cần thiết ngoài kiến thức chuyên môn như kỹ năng phỏng vấn xin việc, kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng định vị bản thân, sử dụng các công cụ văn phòng… trước khi các em tốt nghiệp ra trường. Những kỹ năng này sẽ giúp các em hòa nhập dễ dàng với thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.

Thứ ba, cần xen lẽ vào chương trình học các chương trình tập huấn kỹ năng trong suốt quá trình học với các nội dung tập huấn được sắp xếp phù hợp với tính chất của từng năm học. Ví dụ năm thứ nhất là kỹ năng định vị bản thân và xây dựng mục tiêu nghề nghiệp, năm thứ tư là kỹ năng tìm kiếm việc làm và phỏng vấn xin việc…

Thứ tư, thông thường, ngành học tại trường quyết định nghề nghiệp sau này. Tuy nhiên, thực tế một người học ngành tài chính sau này có thể làm chuyên viên nhân sự, một kỹ sư cơ khí có thể làm chuyên viên thiết kế web, một cử nhân văn chương có thể làm du lịch… và rất nhiều người thật sự làm tốt công việc nhờ biết khai thác những khả năng tiềm ẩn của mình. Vì vậy, việc định hướng nghề cho SV thế nào cho đúng còn phụ thuộc vào việc các bạn SV tự nhận thấy mình thực sự muốn làm gì, mình sẽ làm giỏi ở lĩnh vực gì. Thầy cô nên giúp các bạn SV nhận thức rõ tiềm năng của bản thân họ để chọn nghề phù hợp vì quãng đời sinh viên là khoảng thời gian có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống và sự trưởng thành của họ sau này.  Ðừng bỏ qua cơ hội khi nhận thấy mình có khả năng phát triển trong một lĩnh vực nào đó, vì điều đó cho thấy mình có thiên hướng vươn lên được dù là trái ngành.

Cuối cùng, trong việc chọn ngành học cũng như chọn việc làm, những hứa hẹn về tài chính mà ngành học mang lại luôn được cân nhắc khá kỹ lưỡng. Bởi suy cho cùng, tiền bạc không chỉ giải quyết được những nhu cầu căn cơ nhất của đời sống mà còn kích thích khả năng làm việc của con người. Nhà trường hãy định hướng cho các bạn những nghề phù hợp với ngành học nhưng có khả năng mang lại sự đầy đủ về tài chính để khi ra trường các bạn có mục tiêu phấn đấu của riêng mình.

Ngoài ra, các bậc cha mẹ cần có sự quan tâm về định hướng nghề nghiệp cho con ngay từ khi đang học phổ thông. Sự định hướng sớm này sẽ giúp con bạn nhận ra được đâu là niềm đam mê của mình, đâu là thế mạnh của bản thân. Đó sẽ là đòn bẩy để giúp con bạn bước lên con đường thành công trong sự nghiệp sau này. Bạn có thể tham khảo tại: Định hướng chọn nghề nghiệp cho học sinh phổ thông.

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng