Giáo dục đại học tư thục đang là “đứa con ngoài giá thú”

0

Giáo dục đại học tư thục chịu nhiều bất bình đẳng so với giáo dục đại học công lập như trong đầu tư của Nhà nước, chính sách đối với sinh viên, tuyển sinh, cách nhìn nhận sau đào tạo…

Thời điểm hiện tại, trong khi các sinh viên trường công lập nô nức cho ngày nhập học cũng kéo theo dịch vụ bảo vệ trường học phát triển, thì lãnh đạo các trường đại học, cao đẳng tư thục cả nước như “ngồi trên đống lửa” vì không thể tuyển được sinh viên. Theo thống kê chính thức của Bộ GD – ĐT mới đây thì  hiện nay hệ thống các trường ĐH, CĐ ngoài công lập chỉ đạt quy mô khiêm tốn với hơn 300.000 SV, chiếm 14,4% tổng số SV trong cả nước.  Năm 2002 số sinh viên ĐH-CĐ ngoài công lập cả nước là 13%.  Như vậy đến nay, sau 10 năm con số ấy gần như vẫn “giậm chân tại chỗ”. Hiện cứ 10 sinh viên đã có 9 em thuộc trường công, chỉ 1 em trường tư, hệ thống giáo dục nước ta hiện nay chủ yếu là giáo dục công còn các trường ngoài công lập được đưa vào chỉ cho đầy đủ thành phần mà thôi. Nhìn con số này đủ thấy đến năm 2020 nước ta khó lòng đạt được mục tiêu 40% sinh viên ngoài công lập như chiến lựơc phát triển giáo dục đã được đề ra đến năm 2020. 

Nhiều năm nay, nước ta dành một khoản kinh phí khổng lồ đầu tư cho giáo dục, nhưng dường như hệ thống các trường CĐ, ĐH ngoài công lập đang bị lãng quên, bị đối xử bất bình đẳng như một “đứa con ngoài giá thú”…

Bất bình đẳng trong đầu tư của Nhà nước

Đây là nguyên nhân chủ yếu đối với thực trạng hoạt động của khối trường ngoài công lập ở nước ta hiện nay, và nhiều người cho rằng chính điều này kìm hãm chất lượng đào tạo các trường ngoài công lập và cũng thiếu công bằng với sinh viên.

Trên thực tế, hệ thống trường công lập được Nhà nước đầu tư đất đai, nguồn nhân lực, không phải trả tiền thuê đất, không phải hoàn vốn và trả lãi mà vẫn thu học phí của người học. Vì vậy, họ thuận lợi trong vấn đề nguồn kinh phí để đầu tư cho chất lượng. Trong khi đó, những người đứng đầu các trường tư thục thường phải vay vốn trả lãi cao để đầu tư mua đất, xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ giáo viên… Vì vừa gánh trên vai khoản nợ gồm vốn lẫn lãi, áp lực lớn, rủi ro cao như vậy nên chất lượng đầu tư ở các trường ngoài công lập tất nhiên khó mà được như trường công lập.

Sự bất công còn nằm trong việc xử phạt các vi phạm giữa trường công và tư. Nhiều vụ việc trường tư thục bị đình chỉ tuyển sinh cho thấy, nếu trường công và trường tư cùng vi phạm các quy định về chuẩn đất đai, cơ sở vật chất, giảng viên… thì chỉ có các trường tư bị đình chỉ trong khi trường công không bị phạt.

Bất công trong chính sách đối với sinh viên

Ngay cả các chính sách đối với sinh viên cũng thể hiện sự bất bình đẳng rõ rệt giữ hệ thống trường công lập và ngoài công lập, rõ ràng sinh viên trường tư thục không được nhận các chính sách hỗ trợ tương tự trường công.

Điều này thể hiện ở việc sinh viên trường công lập thì được Nhà nước xét cấp học bổng hàng năm, được hỗ trợ 60-70% chi phí đào tạo, chỉ đóng một mức học phí rất thấp so với chi phí đó. Còn các sinh viên trường tư, cũng là một công dân có đầy đủ nghĩa vụ và quyền lợi như các sinh viên công lập nhưng không được Nhà nước đãi ngộ như thế, mặt khác họ còn phải gánh phần thuế do nhà trường phải nộp cho Nhà nước.

Một điểm bất bình đẳng nữa là từ trước tới nay Nhà nước luôn có nhiều chính sách hỗ trợ cho sinh viên khó khăn ở trường công mà không mấy khi hỗ trợ cho sinh viên nghèo khó ở trường tư. Trong khi trên thực tế tỉ lệ sinh viên theo học tại các trường ngoài công lập đến từ nông thôn (với nguồn thu nhập hạn hẹp) lại nhiều hơn ở các trường công lập. Như vậy mục tiêu rất tốt của Nhà nước là hỗ trợ SV nghèo đã vô tình không được thực hiện.

Bất bình đẳng trong việc tuyển sinh

Hệ thống trường công với đủ lợi thế về cơ sở vật chất, về nhân lực được đầu tư toàn bằng tiền nhà nước tất nhiên được các học sinh và phụ huynh ưu tiên lựa chọn hơn. Còn ở các trường tư thục, vì họ phải tự chi tự trả nên học phí sẽ đắt đỏ hơn rất nhiều, cộng với những chế độ chính sách của nhà nước cũng không được quan tâm đúng mức khiến trường tư trở thành lựa chọn xếp hàng sau cùng của học sinh. Trong quan niệm của phần lớn người Việt Nam hiện nay, các trường tư thục vẫn phải xếp ở “chiếu dưới”, mặc dù chất lượng giảng dạy của họ đang từng bước được khẳng định. Thông thường chỉ khi không đỗ vào trường công lập, học sinh mới nghĩ đến việc học ở các trường CĐ, ĐH tư thục.

Thế nhưng dường như các trường công lập không hiểu được nỗi khổ trong việc tuyển sinh của các trường tư thục, nên khi tuyển sinh nhiều trường hạ điểm chuẩn xuống bằng với điểm sàn, như cách nói của Hiệu trưởng một truờng tư thục là “vớt hết từ con cá mập cho đến con tôm, con tép”. Chính điều này đã vô tình đẩy các trường tư vào tình cảnh không tuyển được sinh viên, thậm chí đến nỗi phải đóng cửa ngừng hoạt động, gây nên nhưng hệ lụy lớn về cả mặt kinh tế và giáo dục.

Bất bình đẳng trong việc tuyển sinh

Các trường tư thục thường không tuyển đủ số lượng sinh viên

Bất bình đẳng trong cách nhìn nhận sau đào tạo

Ở các nền giáo dục của các nước tiên tiến trên thế giới, hệ thống trường tư thục phát triển rất mạnh mẽ, bằng cấp của các trường tư thục cũng được coi trọng ngang hàng, thậm chí hơn ở trường công. Thế nhưng tại Việt Nam, vẫn có sự phân biệt khi các cô cử cậu cử cầm tấm bằng đại học đi xin việc mặc dù chúng ta luôn nói rằng nhìn nhận về con người không phải ở bằng cấp. Nhà tuyển dụng vẫn luôn đánh giá cao những sinh viên tốt nghiệp các trường đại học công lập hơn hẳn, thậm chí với nhiều nơi, sinh viên tốt nghiệp trường tư bị coi mặc nhiên là “không có cửa” khi nộp hồ sơ xin việc. Chính cách nhìn nhận thiếu công bằng, vơ đũa cả nắm này đã làm học sinh e ngại khi đăng kí vào học tại các trường CĐ, ĐH tư thục.

Tham khảo thêm về sự khác biệt giữa trường đại học nước ngoài với trường đại học Việt Nam.

Có thể thấy, trước thực tế hiện nay về sự bất bình đẳng giữa khối trường CĐ, ĐH công lập và ngoài công lập như vậy, để giảm bớt những bất ổn cũng như tạo điều kiện cho các trường ngoài công lập phát triển, các trường tư cần  được “đối xử bình đẳng” như khu vực công lập. Và thiết nghĩ, đó không phải là việc quá khó nếu những người lãnh đạo quan tâm hơn tới chính sách hỗ trợ cho việc xây dựng, cho sinh viên cũng như đội ngũ giảng viên ở các trường tư thục. Khi được quan tâm đầu tư đúng mức, chất lượng các trường này sẽ cao hơn, và học sinh hay nhà tuyển dụng hẳn cũng không còn tâm lý e dè khi nhắc đến cụm từ “trường tư thục” nữa.

Đánh giá bài viết
Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng